Oude koeien uit de sloot halen in teams
In veel teams klinkt vroeg of laat de zin: daar gaan we weer, moet je nou weer die oude koeien uit de sloot halen?!
Vaak wordt die zin uitgesproken met lichte irritatie. Alsof iemand onnodig blijft hangen in het verleden. Alsof het nu eindelijk eens klaar moet zijn, alsof vooruitkijken alleen kan wanneer we niet meer terugkijken. Toch is dat in teams lang niet altijd zo eenvoudig.
Want wat in een team oude koeien worden genoemd, zijn vaak geen oude koeien. Het zijn gebeurtenissen, spanningen of ervaringen die nooit goed zijn besproken. Ze zijn misschien weggezakt uit de agenda, maar niet uit het systeem. Ze leven door in gedrag, in voorzichtigheid, in cynisme, in vermijding of in de manier waarop collega’s op elkaar reageren.
Een team vergeet niet zomaar.
Waarom het verleden blijft terugkomen
In teams gebeurt van alles. Er worden besluiten genomen. Mensen vertrekken. Nieuwe collega’s komen erbij. Rollen veranderen. Er ontstaan misverstanden. Afspraken worden niet nagekomen. Soms voelt iemand zich niet gezien, niet gehoord of niet serieus genomen.
Daarna gaat het werk door.
Er is meestal weinig tijd om goed stil te staan bij wat iets met mensen heeft gedaan. De agenda is vol. De druk is hoog. Er moet geleverd worden. En dus wordt er gezegd: laten we vooruitkijken.
Dat klinkt positief. Maar als het verleden niet goed is afgerond, blijft het zich melden.
Niet altijd rechtstreeks. Soms via kleine opmerkingen. Soms via weerstand tegen een nieuw plan. Soms via terugkerende irritatie. Soms via medewerkers die afhaken of niet meer hardop zeggen wat ze denken.
Dan lijkt het alsof het team niet vooruit wil. Maar vaak probeert het team juist iets zichtbaar te maken.
Oude koeien als informatie
Bij Kaag & Partners kijken we anders naar gedoe in teams. Gedoe is zelden alleen maar lastig. Gedoe bevat informatie.
Wanneer oude situaties steeds opnieuw genoemd worden, is het de moeite waard om te onderzoeken waarom juist die verhalen terugkomen. Wat is daar toen gebeurd? Wat is niet uitgesproken? Wie of wat is niet gezien? Welke betekenis heeft die gebeurtenis gekregen in het team?
Dat betekent niet dat alles eindeloos opnieuw besproken moet worden. Het betekent ook niet dat ieder oud verhaal opnieuw moet worden uitgeplozen. Maar het vraagt wel om zorgvuldigheid.
Soms moet een team eerst erkennen wat er was, voordat er werkelijk ruimte ontstaat voor wat er komt.
Niet blijven hangen, wel serieus nemen
Er is een verschil tussen blijven hangen in het verleden en het verleden serieus nemen. Blijven hangen betekent dat een team rondjes blijft draaien. Dezelfde verwijten, dezelfde zinnen, dezelfde pijnpunten, zonder beweging. Sytemsisch noemen we dat ook; een systeem onder druk herhaalt zich.
Het verleden serieus nemen betekent dat je onderzoekt wat nog invloed heeft op het heden. Niet om schuldigen aan te wijzen, maar om patronen zichtbaar te maken. Vaak een spannende stap, maar wel een hele belangrijke stap.
De rol van leiding en begeleiding
Voor leidinggevenden kan het ingewikkeld zijn wanneer oude koeien steeds terugkomen. Het voelt soms als vertraging. Zeker wanneer er nieuwe plannen liggen, de organisatie verder moet en er behoefte is aan beweging.
Toch is juist dan vertragen soms nodig.
Niet als doel op zich, maar om goed te kunnen kijken. Wat vraagt dit team nu echt? Is er behoefte aan duidelijkheid? Aan erkenning? Aan betere afspraken? Aan begrenzing? Aan herstel van vertrouwen? Aan een ander gesprek dan tot nu toe gevoerd is?
Een begeleider van buiten kan helpen om deze laag zorgvuldig zichtbaar te maken. Omdat iemand van buiten niet vastzit in de geschiedenis van het team, maar wel kan luisteren naar wat die geschiedenis vandaag nog doet.
- Waar wordt het spannend?
- Wat gebeurt er steeds opnieuw?
- Waar praten mensen over elkaar in plaats van met elkaar?
- Welke afspraken hebben hun waarde verloren?
- Welke pijn zit nog onder professioneel gedrag?
Juist door deze vragen te stellen, ontstaat er vaak meer rust. Niet omdat alles meteen opgelost is, maar omdat er taal komt voor wat al langer voelbaar was.
Van oude koeien naar nieuwe afspraken
Het ophalen van oude koeien is nooit het eindpunt. Het is een tussenstap.
Uiteindelijk gaat het erom dat een team weer verder kan. Met meer helderheid. Met meer eigenaarschap. Met afspraken die concreet zijn. En met een scherper besef van wat het team wel en niet meer wil herhalen. Bij Kaag & Partners zeggen we vaak: hoe concreter, hoe beter.
Dus niet alleen: we moeten beter communiceren. Maar: wat zeggen we voortaan rechtstreeks tegen elkaar?
Niet alleen: we willen meer vertrouwen. Maar: welk gedrag helpt om vertrouwen weer op te bouwen?
Niet alleen: we moeten het verleden loslaten. Maar: wat moet eerst nog erkend, uitgesproken of afgerond worden om verder te kunnen?
Soms moet de koe eerst op tafel
Teams willen vaak graag vooruit. Dat is begrijpelijk. Niemand wil vast blijven zitten in oud zeer of terugkerend gedoe.
Maar soms kan vooruitgang pas ontstaan als een team bereid is om even terug te kijken. Niet om oude pijn groter te maken, maar om te begrijpen waarom die nog steeds invloed heeft.
Oude koeien uit de sloot halen is dan geen probleem. Het is een kans, een kans om zichtbaar te maken wat onder tafel is geraakt. Een kans om het teamverhaal completer te maken. Een kans om patronen te doorbreken die al te lang meespelen. Want wat niet wordt besproken, verdwijnt meestal niet vanzelf. Het zoekt een andere weg; in gedrag, in spanning, in stilte en dat uit zich in gedoe.
Gedoe is een belangrijk vertrekpunt om voorgoed afscheid te nemen van de ‘oude koeien’1
